Daily current affairs on DailyCA
DailyCA NotesStudy notes for competitive exams My revisionsRevisions Sign in

ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿಭಕ್ತಿ ವಿವೇಚನೆ, ವಿಭಕ್ತಿ ಪಲ್ಲಟ ಮತ್ತು ಕೇಶಿರಾಜನ ಸೂತ್ರಗಳು

Advanced 9 min read Updated

In the syllabus of KPSC

Saved in this browser only. Sign in to keep your ticks on every device. See all revisions due

Key points

  • ಕೇಶಿರಾಜನ ಪ್ರಕಾರ ವಿಭಕ್ತಿಗಳು ಏಳು; ಸಂಬೋಧನೆಯು ಪ್ರಥಮೆಯಲ್ಲೇ ಅಡಕವಾಗಿದೆ.
  • ಒಂದು ವಿಭಕ್ತಿಯ ಬದಲು ಮತ್ತೊಂದು ವಿಭಕ್ತಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವುದು ವಿಭಕ್ತಿ ಪಲ್ಲಟ.
  • ಹೊಸಗನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪಂಚಮಿಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ತೃತೀಯಾ (ಇಂದ) ಪ್ರತ್ಯಯವೇ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
  • ದ್ವಿತೀಯೆಗೆ ಪ್ರಥಮೆ ಬರುವುದು ಸಹಜ ಕನ್ನಡ ಶೈಲಿ (ಹಾಲು ಕುಡಿದನು).
  • ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ಮನುಷ್ಯವಾಚಕಗಳು ಮಹದ್ವಾಚಿಗಳು.
  • ಜಡವಸ್ತು ಪ್ರಾಣಿವಾಚಕಗಳು ಅಮಹದ್ವಾಚಿಗಳು.
  • ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣದ ಪ್ರಕಾರ ಕಾರಕಗಳು ಕ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ ನೇರ ಅನ್ವಯ ಹೊಂದಿವೆ.

ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿಭಕ್ತಿ ವಿವೇಚನೆ ಮತ್ತು ಕೇಶಿರಾಜ

ಕೇಶಿರಾಜನು ತನ್ನ ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣದಲ್ಲಿ 'ಪ್ರಥಮಾದಿ ಸಪ್ತ ವಿಭಕ್ತಿಗಳ್' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ, ಸಂಸ್ಕೃತದಂತೆಯೇ ಏಳು ವಿಭಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಸಂಬೋಧನೆಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಭಕ್ತಿಯಾಗಿ ಎಣಿಸದೆ ಪ್ರಥಮೆಯಲ್ಲೇ ಅಂತರ್ಗತಗೊಳಿಸಿದ್ದಾನೆ.

1. ವಿಭಕ್ತಿ ಪಲ್ಲಟ (Case Substitution)

ವ್ಯಾಕರಣ ನಿಯಮದಂತೆ ಒಂದು ವಿಭಕ್ತಿ ಬರಬೇಕಾದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಭಕ್ತಿಯು ಬಂದು ಅರ್ಥ ಕೊಡುವುದಕ್ಕೆ ವಿಭಕ್ತಿ ಪಲ್ಲಟ ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ.

ಪಲ್ಲಟದ ವಿಧವಿವರಣೆಉದಾಹರಣೆ
ದ್ವಿತೀಯೆಗೆ ಪ್ರಥಮೆಕರ್ಮಪದಕ್ಕೆ ದ್ವಿತೀಯೆ ಬಾರದೆ ಪ್ರಥಮೆ ಬರುವುದುಹಾಲಂ ಕುಡಿದಂ -> ಹಾಲು ಕುಡಿದನು
ಪಂಚಮಿಗೆ ತೃತೀಯೆಅಪಾದಾನಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪಂಚಮಿಯ ಬದಲಿಗೆ ತೃತೀಯೆ ಬರುವುದುಮರದತ್ತಣಿಂ ಬಿದ್ದಂ -> ಮರದಿಂ ಬಿದ್ದಂ (ಮರದಿಂದ ಬಿದ್ದನು)
ಷಷ್ಠಿಗೆ ಸಪ್ತಮೆಸಂಬಂಧಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸಪ್ತಮೆ ಬರುವುದುನಾಡೊಳ್ ಉತ್ತಮಂ -> ನಾಡಿನ ಉತ್ತಮನು
ಚತುರ್ಥಿಗೆ ದ್ವಿತೀಯೆಸಂಪ್ರದಾನಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ದ್ವಿತೀಯೆ ಬರುವುದುರಾಯಂಗೆ ವಂದಿಸಿದಂ -> ರಾಯನಂ ವಂದಿಸಿದಂ

ಮುಖ್ಯಾಂಶ

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪಂಚಮೀ ವಿಭಕ್ತಿಯ 'ಅತ್ತಣಿಂ' ಪ್ರಯೋಗವು ನಡುಗನ್ನಡ ಮತ್ತು ಹೊಸಗನ್ನಡ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬಹುತೇಕ ಮರೆಯಾಗಿ, ಅದರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ತೃತೀಯಾ ವಿಭಕ್ತಿಯ 'ಇಂದ' ಪ್ರತ್ಯಯವೇ ಅಪಾದಾನ (ಅಗಲುವಿಕೆ) ಅರ್ಥವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಇದು ಕನ್ನಡದ ಅತಿ ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಕ್ತಿ ಪಲ್ಲಟವಾಗಿದೆ.

2. ಮಹತ್ ಮತ್ತು ಅಮಹತ್ ಲಿಂಗ ವಿವೇಚನೆ

ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವ್ಯಾಕರಣದ ಪ್ರಕಾರ:

  • ಮಹದ್ವಾಚಿ: ಚೇತನವುಳ್ಳ, ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದು (ಪುಲ್ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ).
  • ಅಮಹದ್ವಾಚಿ: ಮನುಷ್ಯೇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಜಡವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದು (ನಪುಂಸಕಲಿಂಗ).

Practice questions

Answer all, then check. Explanations appear after checking.

1[ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ಪ್ರಶ್ನೆ: GPSTR 2019 Paper-I] ಕೇಶಿರಾಜನ ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣದ ಪ್ರಕಾರ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿರುವ ವಿಭಕ್ತಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಷ್ಟು?
2[ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ಪ್ರಶ್ನೆ: KPSC KAS 2016 Prelims] ವ್ಯಾಕರಣ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ ಬರಬೇಕಾದ ಒಂದು ವಿಭಕ್ತಿಯ ಬದಲು ಮತ್ತೊಂದು ವಿಭಕ್ತಿ ಪ್ರಯೋಗವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಏನೆನ್ನುತ್ತಾರೆ?
3[ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ಪ್ರಶ್ನೆ: KPSC FDA 2019] "ಮರದಿಂದ ಹಣ್ಣು ಬಿದ್ದಿತು" - ಈ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿರುವ "ಮರದಿಂದ" ಎಂಬಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವಿಭಕ್ತಿ ಪಲ್ಲಟ ಯಾವುದು?
4ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣದಲ್ಲಿ ಕೇಶಿರಾಜನು ಸಂಬೋಧನೆಯನ್ನು ಯಾವ ವಿಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದ್ದಾನೆ?
5"ಹಾಲು ಕುಡಿದನು" - ಈ ನಿತ್ಯಜೀವನದ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವಿಭಕ್ತಿ ಪಲ್ಲಟ ಯಾವುದು?
6ಹೇಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಾರಣ ಪ್ರಶ್ನೆ: ಹೇಳಿಕೆ (A): ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮಾನವವಾಚಕಗಳನ್ನು ಮಹದ್ವಾಚಿಗಳೆಂದೂ, ಮಾನವೇತರ ಪ್ರಾಣಿ-ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅಮಹದ್ವಾಚಿಗಳೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕಾರಣ (R): ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷಾ ತತ್ತ್ವದ ಪ್ರಕಾರ ಲಿಂಗ ವಿಭಾಗವು ಸಂಸ್ಕೃತದಂತೆ ಶಬ್ದಾಧಾರಿತವಾಗಿರದೆ ಅರ್ಥಾಧಾರಿತ (ಸ್ವಾಭಾವಿಕ) ವಾಗಿದೆ.
7"ಕಾವೇರಿಯೊಳ್ ಮುಳುಗಿದಂ" ಎಂಬುದು "ಕಾವೇರಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದನು" ಎಂದಾದರೆ, "ಊರೊಳ್ ಪುಟ್ಟಿದಂ" ಎಂಬಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕಾರಕಾರ್ಥವಿದೆ?
8ಹಳಗನ್ನಡದ "ಅತ್ತಣಿಂ" ಎಂಬ ಪಂಚಮೀ ಪ್ರತ್ಯಯವು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ನಶಿಸಿಹೋಗಲು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷಿಕ ಕಾರಣವೇನು?
9ಕೆಳಗಿನವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಮಹದ್ವಾಚಿಗೆ ನಿಖರ ಉದಾಹರಣೆ ಯಾವುದು?
10ಹೊಂದಿಸಿ ಬರೆಯಿರಿ (ವಿಭಕ್ತಿ ಪಲ್ಲಟದ ಪ್ರಯೋಗಗಳು): 1. ಹಾಲು ಕುಡಿದನು i. ಪಂಚಮಿಯ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ತೃತೀಯಾ 2. ಮರದಿಂದ ಬಿದ್ದನು ii. ಷಷ್ಠಿಯ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸಪ್ತಮೀ 3. ನಾಡೊಳ್ ಉತ್ತಮಂ iii. ದ್ವಿತೀಯೆಯ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮಾ 4. ರಾಯನಂ ವಂದಿಸಿದಂ iv. ಚತುರ್ಥಿಯ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ದ್ವಿತೀಯಾ
11ಕೇಶಿರಾಜನ ಪ್ರಕಾರ "ಪದಂ" ಎಂದರೇನು?
12ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಪುಲ್ಲಿಂಗ-ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗಗಳ ಬಹುವಚನಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಪ್ರತ್ಯಯ ಯಾವುದು?
13"ಬಿಲ್ಲಂ ಪಿಡಿದಂ" - ಈ ಹಳಗನ್ನಡ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ವಿಭಕ್ತಿ ಯಾವುದು?
14ಕೇಶಿರಾಜನು ತನ್ನ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ವಿಭಕ್ತಿ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳ ರೂಪಾಂತರಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣ ಯಾವುದು?
15ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ "ಚತುರ್ಥೀ ವಿಭಕ್ತಿಗೆ ದ್ವಿತೀಯಾ ವಿಭಕ್ತಿ ಪಲ್ಲಟ" ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ?
16"ಅರಸನ ಕುದುರೆ" ಎಂಬಲ್ಲಿ 'ಅರಸನ' ಪದವು ಕೇವಲ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಕಾರಣವೇನು?

Finished this topic? Tick it off.

Saved in this browser only. Sign in to keep your ticks on every device. See all revisions due