ಸಂಶೋಧನಾ ಮಾದರಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನದ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ | Research Paradigms and Philosophy of Science
Saved in this browser only. Sign in to keep your ticks on every device. See all revisions due
Key points
- ಸತ್ತಾಶಾಸ್ತ್ರ ವಾಸ್ತವದ ಸ್ವರೂಪ, ಜ್ಞಾನಮೀಮಾಂಸೆ ತಿಳಿಯುವ ವಿಧಾನ | Ontology is the nature of reality, epistemology how we know
- ವಿಧಾನಶಾಸ್ತ್ರ ಒಟ್ಟು ತಂತ್ರ, ವಿಧಾನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತಂತ್ರ | Methodology is the overall strategy, method the specific technique
- ಕೂನ್ 1962, ಮಾದರಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ | Kuhn 1962, paradigm shift and scientific revolution
- ಗುಬಾ ಮತ್ತು ಲಿಂಕನ್ ಮಾದರಿಗಳ ಹೋಲಿಕೆ | Guba and Lincoln compared paradigms
- ವೆಬರ್ ವೆರ್‌ಸ್ಟೆಹೆನ್, ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವಾದ | Weber Verstehen, interpretivism
- ವ್ಯಾವಹಾರಿಕತಾವಾದ ಮಿಶ್ರ ವಿಧಾನದ ಆಧಾರ | Pragmatism is the basis of mixed methods
- ಅಪಹರಣ ತರ್ಕ ಪೀರ್ಸ್, ಅತ್ಯಂತ ಸಂಭವನೀಯ ವಿವರಣೆ | Abduction is Peirce, the most likely explanation
On this page
- ಸಂಶೋಧನೆಯ ತಾತ್ವಿಕ ಪದರಗಳು | Philosophical Layers of Research
- ಥಾಮಸ್ ಕೂನ್ ಮತ್ತು ಮಾದರಿ | Thomas Kuhn and the Paradigm
- ಮುಖ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಾದರಿಗಳು | Major Research Paradigms
- ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವಾದ ಮತ್ತು ವೆರ್‌ಸ್ಟೆಹೆನ್ | Interpretivism and Verstehen
- ವ್ಯಾವಹಾರಿಕತಾವಾದ ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರ ವಿಧಾನ | Pragmatism and Mixed Methods
- ಅಪಹರಣ ತರ್ಕ | Abductive Reasoning
- ಸನ್ನಿವೇಶ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ | Scenario Analysis
ಸಂಶೋಧನೆಯ ತಾತ್ವಿಕ ಪದರಗಳು | Philosophical Layers of Research
| ಪದ | Term | ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆ | Question it asks |
|---|---|
| ಸತ್ತಾಶಾಸ್ತ್ರ (Ontology) | Ontology | ವಾಸ್ತವದ ಸ್ವರೂಪ ಏನು, ಒಂದೇ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ವಾಸ್ತವವೇ ಅಥವಾ ಹಲವು ನಿರ್ಮಿತ ವಾಸ್ತವಗಳೇ | What is the nature of reality, one objective reality or many constructed realities |
| ಜ್ಞಾನಮೀಮಾಂಸೆ (Epistemology) | Epistemology | ನಾವು ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತೇವೆ, ಮತ್ತು ತಿಳಿಯುವವನು ಹಾಗೂ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದುದರ ಸಂಬಂಧ ಏನು | How do we know, and what is the relation between the knower and the known |
| ವಿಧಾನಶಾಸ್ತ್ರ (Methodology) | Methodology | ಜ್ಞಾನ ಪಡೆಯುವ ಒಟ್ಟು ತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಅದರ ತರ್ಕ | The overall strategy for gaining knowledge and its logic |
| ವಿಧಾನ (Method) | Method | ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತಂತ್ರ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಂದರ್ಶನ ಅಥವಾ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿ | The specific technique of data collection and analysis, such as interview or questionnaire |
| ಮೌಲ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ (Axiology) | Axiology | ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಪಾತ್ರ | The role of values in research |
ವಿಧಾನಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ವಿಧಾನ ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ವಿಧಾನಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಏಕೆ ಆರಿಸಲಾಯಿತು ಎಂಬ ತರ್ಕವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. | Methodology and method are not the same, because methodology also includes the reasoning for why the methods were chosen.
ಥಾಮಸ್ ಕೂನ್ ಮತ್ತು ಮಾದರಿ | Thomas Kuhn and the Paradigm
ಥಾಮಸ್ ಕೂನ್ (Thomas Kuhn) 1962 ರ ದಿ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಆಫ್ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್ಸ್ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾದರಿ (Paradigm) ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದರು. | Thomas Kuhn popularised the concept of the paradigm in his 1962 work The Structure of Scientific Revolutions.
ಮಾದರಿ ಎಂದರೆ ಒಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮುದಾಯ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ನಂಬಿಕೆ, ಮೌಲ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಗಳ ಚೌಕಟ್ಟು. | A paradigm is the framework of beliefs, values and methods shared by a scientific community.
- ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ (Normal Science): ಒಪ್ಪಿದ ಮಾದರಿಯೊಳಗೆ ಸಮಸ್ಯೆ ಬಿಡಿಸುವುದು. | Normal science: puzzle solving within an accepted paradigm.
- ವೈಪರೀತ್ಯಗಳು (Anomalies): ಮಾದರಿ ವಿವರಿಸಲಾಗದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಸಂಗ್ರಹವಾಗುವುದು. | Anomalies: results the paradigm cannot explain pile up.
- ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು (Crisis): ಮಾದರಿಯ ಮೇಲಿನ ವಿಶ್ವಾಸ ಕುಸಿಯುವುದು. | Crisis: confidence in the paradigm breaks down.
- ಮಾದರಿ ಬದಲಾವಣೆ (Paradigm Shift): ಹೊಸ ಮಾದರಿ ಹಳೆಯದನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ. | Paradigm shift: a scientific revolution in which a new paradigm replaces the old.
ಮುಖ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಾದರಿಗಳು | Major Research Paradigms
ಎಗಾನ್ ಗುಬಾ ಮತ್ತು ಯ್ವೊನ್ನಾ ಲಿಂಕನ್ (Guba and Lincoln) ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾದ, ಉತ್ತರ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾದ, ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ರಚನಾವಾದ ಎಂಬ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಸತ್ತಾಶಾಸ್ತ್ರ, ಜ್ಞಾನಮೀಮಾಂಸೆ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಶಾಸ್ತ್ರದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹೋಲಿಸಿದರು. | Egon Guba and Yvonna Lincoln compared positivism, post-positivism, critical theory and constructivism on the basis of ontology, epistemology and methodology.
| ಮಾದರಿ | Paradigm | ವಾಸ್ತವ | Reality | ಗುರಿ | Aim | ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧಾನ | Typical method |
|---|---|---|---|
| ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾದ | Positivism | ಒಂದೇ, ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ | Single, objective | ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿ | Explanation and prediction | ಪ್ರಯೋಗ, ಸಮೀಕ್ಷೆ | Experiment, survey |
| ಉತ್ತರ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾದ | Post-positivism | ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ, ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಯಬಹುದಾದ್ದು | Objective, imperfectly knowable | ಸಂಭವನೀಯ ವಿವರಣೆ | Probable explanation | ಅರೆ ಪ್ರಯೋಗ, ತ್ರಿಕೋನೀಕರಣ | Quasi-experiment, triangulation |
| ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವಾದ ಅಥವಾ ರಚನಾವಾದ | Interpretivism or constructivism | ಹಲವು, ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿತ | Multiple, socially constructed | ಅರ್ಥದ ಗ್ರಹಿಕೆ | Understanding of meaning | ಜನಾಂಗವರ್ಣನೆ, ಆಳ ಸಂದರ್ಶನ, ವಿದ್ಯಮಾನಶಾಸ್ತ್ರ | Ethnography, in-depth interview, phenomenology |
| ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಸಿದ್ಧಾಂತ | Critical theory | ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡದ್ದು | Shaped by power and history | ವಿಮೋಚನೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆ | Emancipation and social change | ಭಾಗೀದಾರ ಕ್ರಿಯಾ ಸಂಶೋಧನೆ, ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಸಂಭಾಷಣೆ | Participatory action research, critical dialogue |
| ವ್ಯಾವಹಾರಿಕತಾವಾದ | Pragmatism | ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಏನು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೋ ಅದು | Whatever works for the research question | ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹಾರ | Problem solving | ಮಿಶ್ರ ವಿಧಾನ | Mixed methods |
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವಾದ ಮತ್ತು ವೆರ್‌ಸ್ಟೆಹೆನ್ | Interpretivism and Verstehen
ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ವೆಬರ್ (Max Weber) ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅದರ ಕರ್ತೃವಿನ ವ್ಯಕ್ತಿನಿಷ್ಠ ಅರ್ಥದ ಮೂಲಕ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ವೆರ್‌ಸ್ಟೆಹೆನ್ (Verstehen) ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿದರು. | Max Weber stressed Verstehen, understanding social action through the subjective meaning it has for the actor.
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವಾದದ ಪ್ರಕಾರ ಮಾನವ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಧಾನದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಳೆಯಲಾಗದು, ಏಕೆಂದರೆ ಜನರು ತಮ್ಮ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಅರ್ಥ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. | By interpretivism human behaviour cannot be fully measured by the methods of natural science, because people give meaning to their world.
ವ್ಯಾವಹಾರಿಕತಾವಾದ ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರ ವಿಧಾನ | Pragmatism and Mixed Methods
ವ್ಯಾವಹಾರಿಕತಾವಾದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಪೀರ್ಸ್, ವಿಲಿಯಂ ಜೇಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಡ್ಯೂಯಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರ ವಿಧಾನ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ತಾತ್ವಿಕ ಆಧಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ. | Pragmatism is linked with Charles Peirce, William James and John Dewey, and gives the philosophical basis for mixed methods research.
ಮಿಶ್ರ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಪರಿಮಾಣಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಗುಣಾತ್ಮಕ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಒಂದೇ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. | In mixed methods, quantitative and qualitative data are combined in one study.
ಅಪಹರಣ ತರ್ಕ | Abductive Reasoning
ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸ್ಯಾಂಡರ್ಸ್ ಪೀರ್ಸ್ ವಿವರಿಸಿದ ಅಪಹರಣ ತರ್ಕ (Abduction) ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಂಭವನೀಯ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಊಹಿಸುತ್ತದೆ. | Abductive reasoning, described by Charles Sanders Peirce, infers the most likely explanation for a surprising observation.
ಸನ್ನಿವೇಶ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ | Scenario Analysis
| ಸನ್ನಿವೇಶ | Scenario | ಸಂಶೋಧನೆಯ ಬಗೆ | Type of research |
|---|---|
| ಹೊಸ ವಿದ್ಯಮಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯೇ ಇಲ್ಲ, ಮೊದಲ ಪರಿಚಯ ಬೇಕು | Almost nothing is known about a new phenomenon and first familiarity is needed | ಅನ್ವೇಷಣಾತ್ಮಕ | Exploratory |
| ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆ ತನ್ನ ಗುರಿ ಸಾಧಿಸಿದೆಯೇ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದು | Judging whether a government scheme achieved its goals | ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಸಂಶೋಧನೆ | Evaluation research |
| ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ಸಂಶೋಧಕರೊಂದಿಗೆ ಸಮಾನ ಪಾಲುದಾರರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಮಸ್ಯೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಬದಲಾವಣೆ ತರುವುದು | Community members study their own problem as equal partners with researchers and bring change | ಭಾಗೀದಾರ ಕ್ರಿಯಾ ಸಂಶೋಧನೆ | Participatory action research |
| ಶಿಕ್ಷಕರು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಆಳವಾಗಿ ತಿಳಿಯುವುದು | Understanding in depth how teachers experience online teaching | ವಿದ್ಯಮಾನಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗುಣಾತ್ಮಕ ಸಂಶೋಧನೆ | Phenomenological qualitative research |
ಮುಖ್ಯಾಂಶ | Key point
ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಸಂಶೋಧನಾ ವಿನ್ಯಾಸದ ವಿವರ ನೀಡಿ ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಮಾದರಿ ಅಥವಾ ಸಂಶೋಧನಾ ಬಗೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಕೇಳುತ್ತವೆ. | Advanced questions describe a research design and ask you to identify the paradigm or research type behind it.
Practice questions
Answer all, then check. Explanations appear after checking.
Finished this topic? Tick it off.
Saved in this browser only. Sign in to keep your ticks on every device. See all revisions due