Daily current affairs on DailyCA
DailyCA NotesStudy notes for competitive exams My revisionsRevisions Sign in

ಬೋಧನಾ ಬೆಂಬಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಮೂಲಭೂತ | Teaching Support System: Basics

Basic 7 min read Updated

Saved in this browser only. Sign in to keep your ticks on every device. See all revisions due

Key points

  • ಬೋಧನಾ ಸಾಧನಗಳ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುವುದು | The main purpose of teaching aids is to clarify concepts
  • ಕಪ್ಪು ಹಲಗೆ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಟ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ | The chalkboard and chart are traditional
  • ಒಎಚ್‌ಪಿ, ರೇಡಿಯೋ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಆಧುನಿಕ | OHP, radio and television are modern
  • ಎಲ್‌ಎಂಎಸ್, ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಬೋರ್ಡ್ ಮತ್ತು ವರ್ಚುವಲ್ ಲ್ಯಾಬ್ ಐಸಿಟಿ ಆಧಾರಿತ | LMS, smart board and virtual lab are ICT-based
  • ಒಎಚ್‌ಪಿ ಮತ್ತು ಎಲ್‌ಸಿಡಿ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಿತ, ಕಪ್ಪು ಹಲಗೆ ಅಪ್ರಕ್ಷೇಪಿತ | OHP and LCD are projected, the chalkboard non-projected
  • ಸಾಧನ ಸಾಧನವೇ, ಗುರಿಯಲ್ಲ | An aid is a means, not an end
On this page
  1. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶ | Meaning and Purpose
  2. ಮೂರು ಬಗೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ | Three Kinds of System
  3. ಇಂದ್ರಿಯ ಆಧಾರಿತ ವರ್ಗೀಕರಣ | Classification by Sense
  4. ಪ್ರಕ್ಷೇಪಿತ ಮತ್ತು ಅಪ್ರಕ್ಷೇಪಿತ | Projected and Non-Projected
  5. ಸಾಧನ ಆಯ್ಕೆಯ ತತ್ವಗಳು | Principles for Choosing Aids

ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶ | Meaning and Purpose

ಬೋಧನಾ ಬೆಂಬಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದರೆ ಬೋಧನಾ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಸಾಮಗ್ರಿ, ಸಾಧನ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಒಟ್ಟು ವ್ಯವಸ್ಥೆ. | A teaching support system is the whole set of materials, devices and services that carry teaching content to the learner.

ಬೋಧನಾ ಸಾಧನಗಳ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುವುದು, ತರಗತಿಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಶಿಸ್ತು ಕಾಪಾಡುವುದಲ್ಲ. | The main purpose of teaching aids is to clarify concepts, not to decorate the class or keep discipline.

ಸಾಧನಗಳು ಹಲವು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ತೊಡಗಿಸುವುದರಿಂದ ಕಲಿಕೆ ಮೂರ್ತ, ಆಸಕ್ತಿಕರ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವಂಥದ್ದಾಗುತ್ತದೆ. | Because aids engage many senses, learning becomes concrete, interesting and longer lasting.

ಮೂರು ಬಗೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ | Three Kinds of System

ಬಗೆ | Kindಉದಾಹರಣೆಗಳು | Examplesಲಕ್ಷಣ | Feature
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ | Traditionalಕಪ್ಪು ಹಲಗೆ, ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ, ಚಾರ್ಟ್, ನಕ್ಷೆ, ಮಾದರಿ, ನಮೂನೆ, ಫ್ಲಾನೆಲ್ ಬೋರ್ಡ್, ಬುಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್ | Chalkboard, textbook, chart, map, model, specimen, flannel board, bulletin boardಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚ, ವಿದ್ಯುತ್ ಬೇಡ, ಸೀಮಿತ ವ್ಯಾಪ್ತಿ | Low cost, no electricity, limited reach
ಆಧುನಿಕ | Modernಓವರ್‌ಹೆಡ್ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟರ್, ಸ್ಲೈಡ್ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟರ್, ರೇಡಿಯೋ, ದೂರದರ್ಶನ, ಟೇಪ್ ರೆಕಾರ್ಡರ್, ಭಾಷಾ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ | Overhead projector, slide projector, radio, television, tape recorder, language laboratoryದೃಶ್ಯ-ಶ್ರವ್ಯ ಪರಿಣಾಮ, ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಏಕಮುಖ | Audio-visual impact, but mostly one-way
ಐಸಿಟಿ ಆಧಾರಿತ | ICT-basedಕಂಪ್ಯೂಟರ್, ಎಲ್‌ಸಿಡಿ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟರ್, ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಬೋರ್ಡ್, ಕಲಿಕಾ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಇ-ವಿಷಯ, ವರ್ಚುವಲ್ ಲ್ಯಾಬ್, ಮೂಕ್ಸ್ | Computer, LCD projector, smart board, learning management system, e-content, virtual lab, MOOCsಸಂವಾದಾತ್ಮಕ, ವೈಯಕ್ತೀಕರಣ, ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರವೇಶ | Interactive, personalised, wide reach

ಇಂದ್ರಿಯ ಆಧಾರಿತ ವರ್ಗೀಕರಣ | Classification by Sense

  • ಶ್ರವ್ಯ ಸಾಧನಗಳು: ರೇಡಿಯೋ, ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ, ಪಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟ್. | Audio aids: radio, recordings, podcasts.
  • ದೃಶ್ಯ ಸಾಧನಗಳು: ಚಾರ್ಟ್, ಚಿತ್ರ, ನಕ್ಷೆ, ಮಾದರಿ, ಕಪ್ಪು ಹಲಗೆ. | Visual aids: charts, pictures, maps, models, chalkboard.
  • ದೃಶ್ಯ-ಶ್ರವ್ಯ ಸಾಧನಗಳು: ದೂರದರ್ಶನ, ಚಲನಚಿತ್ರ, ವಿಡಿಯೋ. | Audio-visual aids: television, film, video.
  • ಭಾಷಾ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಓದು, ಆಲಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಕೌಶಲ ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ. | A language laboratory builds reading, listening and pronunciation skills.

ಪ್ರಕ್ಷೇಪಿತ ಮತ್ತು ಅಪ್ರಕ್ಷೇಪಿತ | Projected and Non-Projected

ಬಗೆ | Kindಅರ್ಥ | Meaningಉದಾಹರಣೆ | Example
ಪ್ರಕ್ಷೇಪಿತ | Projectedಚಿತ್ರವನ್ನು ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಮೂಡಿಸಲು ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟರ್ ಬೇಕು | Need a projector to show an image on a screenಒಎಚ್‌ಪಿ, ಸ್ಲೈಡ್ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟರ್, ಎಲ್‌ಸಿಡಿ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟರ್ | OHP, slide projector, LCD projector
ಅಪ್ರಕ್ಷೇಪಿತ | Non-projectedಪ್ರೊಜೆಕ್ಟರ್ ಇಲ್ಲದೆ ನೇರವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು | Can be used directly without a projectorಕಪ್ಪು ಹಲಗೆ, ಚಾರ್ಟ್, ಮಾದರಿ, ಫ್ಲಾನೆಲ್ ಬೋರ್ಡ್ | Chalkboard, chart, model, flannel board

ಸಾಧನ ಆಯ್ಕೆಯ ತತ್ವಗಳು | Principles for Choosing Aids

  • ಸಾಧನ ಪಾಠದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿರಬೇಕು. | The aid must suit the objective of the lesson.
  • ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ವಯಸ್ಸು, ಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ತರಗತಿಯ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕು. | It must suit the age and level of learners and the class size.
  • ಸರಳ, ನಿಖರ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಮತ್ತು ಮಿತವ್ಯಯಿಯಾಗಿರಬೇಕು. | It should be simple, accurate, clearly visible and economical.
  • ಸಾಧನ ಸಾಧನವೇ, ಗುರಿಯಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ಬೋಧನೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸಬಾರದು. | An aid is a means, not an end, so it must not replace teaching.

ಮುಖ್ಯಾಂಶ | Key point

ಯುಜಿಸಿ ನೆಟ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2014 ರಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕ ಬೋಧನಾ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಏಕೆ ಬಳಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಕೇಳಲಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲು. | UGC NET December 2014 asked why a teacher uses instructional aids, and the answer was to clarify concepts.

Practice questions

Answer all, then check. Explanations appear after checking.

1[ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ಪ್ರಶ್ನೆ: ಯುಜಿಸಿ ನೆಟ್, 28 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2014 | Previous year question: UGC NET, 28 December 2014] ಶಿಕ್ಷಕ ಬೋಧನಾ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಯಾವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾನೆ? | Instructional aids are used by the teacher to
2ಕೆಳಗಿನವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೋಧನಾ ಸಾಧನ ಯಾವುದು? | Which of the following is a traditional teaching aid?
3ಓವರ್‌ಹೆಡ್ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟರ್ ಯಾವ ಬಗೆಯ ಸಾಧನ? | What kind of aid is an overhead projector?
4ಕೆಳಗಿನವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಪ್ರಕ್ಷೇಪಿತ ಸಾಧನ ಯಾವುದು? | Which of the following is a non-projected aid?
5ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ಯಾವ ಬಗೆಯ ಸಾಧನಗಳು? | What kind of aids are television and film?
6ಓದು, ಆಲಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಕೌಶಲ ಬೆಳೆಸುವ ಸಾಧನ ಯಾವುದು? | Which aid develops reading, listening and pronunciation skills?
7ಕೆಳಗಿನವುಗಳಲ್ಲಿ ಐಸಿಟಿ ಆಧಾರಿತ ಬೆಂಬಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಯಾವುದು? | Which of the following is an ICT-based support system?
8ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೋಧನಾ ಸಾಧನಗಳ ಮುಖ್ಯ ಮಿತಿ ಯಾವುದು? | What is the main limitation of traditional teaching aids?
9ಸಾಧನ ಆಯ್ಕೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ ತತ್ವ ಯಾವುದು? | What is the most important principle in choosing an aid?
10ರೇಡಿಯೋ ಮತ್ತು ಪಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟ್ ಯಾವ ಬಗೆಯ ಸಾಧನಗಳು? | What kind of aids are radio and podcasts?
11ದೊಡ್ಡ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ರೇಖಾಚಿತ್ರ ತೋರಿಸಲು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತ ಸಾಧನ ಯಾವುದು? | Which aid is most suitable for showing a diagram to hundreds of learners in a large hall?
12ಬೋಧನಾ ಸಾಧನಗಳು ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಲು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಏನು? | What is the main reason teaching aids make learning last longer?
13ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಬೋರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಹಲಗೆಯ ನಡುವಿನ ಮುಖ್ಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಏನು? | What is the main difference between a smart board and a chalkboard?
14ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದವು ಯಾವುವು? (a) ಸಾಧನಗಳು ಬೋಧನೆಯನ್ನು ಆಸಕ್ತಿಕರಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ (b) ಸಾಧನಗಳು ಶಿಕ್ಷಕನ ಸ್ಥಾನ ತುಂಬುತ್ತವೆ (c) ಸಾಧನಗಳು ಅಮೂರ್ತ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಮೂರ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ | Which statements are correct? (a) Aids make teaching interesting (b) Aids take the place of the teacher (c) Aids make abstract concepts concrete
15ಹೇಳಿಕೆ (A): ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಇಲ್ಲದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾಧನಗಳು ಇನ್ನೂ ಉಪಯುಕ್ತ. ಕಾರಣ (R): ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಅಥವಾ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಬೇಡ. | Assertion (A): Traditional aids are still useful in a rural school without electricity and internet. Reason (R): Traditional aids need no electricity or internet.

Finished this topic? Tick it off.

Saved in this browser only. Sign in to keep your ticks on every device. See all revisions due